Strenge en milde rapporteurs op één lijn

Veel scheidsrechters worden gedurende het voetbalseizoen meerdere malen gerapporteerd.

Mede op basis van de eindranglijst kan een scheidsrechter in een hogere groep worden

ingedeeld, in dezelfde groep blijven, danwel in een lagere groep worden geplaatst. Het is

daarom van groot belang dat de rapportage zorgvuldig en uniform geschiedt. Met het huidige

rapportagesysteem hebben we de basis hiervoor gelegd. Maar daarmee zijn we er nog niet.

Rapporteren bestaat namelijk uit twee elementen, te weten het waarnemen en registreren

volgens vastgestelde eisen en vervolgens het kwalificeren (het aankruisen van een vakje) als

eindoordeel van alle waarnemingen. Het eerste gaat om feitelijk waarnemen en is daarmee

objectief, het aankruisen van een vakje wordt vaak bepaald door de strengheid, danwel

tolerantie van de rapporteur. Er is geen sprake van het geven van een cijfer zoals we dat bij

het kunstschaatsen en schoonspringen zien, maar het gaat erom dat we de objectiviteit en

eenduidigheid van het kwalificeren in het belang van de scheidsrechter maximaal waarborgen.

Nu weten we allemaal dat de ene rapporteur strenger is dan de andere. Op zich hoeft dat geen

probleem te zijn als zich dat incidenteel voordoet. Maar wat als je als scheidsrechter in het

seizoen meerdere malen wordt beoordeeld door een strenge rapporteur? Dit betekent dan dat

het gemiddelde cijfer lager wordt dan dat van de collega, die het geluk heeft gehad meerdere

malen door een minder strenge rapporteur te zijn beoordeeld. Drs. Maurice de Hond, zelf

scheidsrechter in groep 1, heeft onderzoek gedaan naar de mate van ‘strengheid’ van

rapporteurs. Daaruit kwam het volgende naar voren:

Rapporteurs die ongeveer dezelfde aantallen scheidsrechters in dezelfde klassen hebben

gerapporteerd scoren gemiddeld zeer uiteenlopende cijfers. Terwijl het gemiddelde van alle

rapporten op 8,6 uitkomt, zijn er rapporteurs die gemiddeld boven de 9.0 uitkomen en

anderen die rond de 8.0 zitten. Ter illustratie een voorbeeld van twee rapporteurs (uit

hetzelfde district met ongeveer hetzelfde pakket aan beoordeelde scheidsrechters). Ze hebben

beiden ongeveer hetzelfde aantal rapporten uitgebracht, maar hun gemiddelde score verschilt

sterk.

Rapporteur Aantal     Gem.       Min.     Med.     Max.

X                 42         7.96         6.8     8.0         9.1

Y                 47         9.17         7.8     9.3         10.0

Als een scheidsrechter bij rapporteur X een 9.1 haalt dan behoort hij tot de beste

scheidsrechters die rapporteur X heeft gezien. Maar als een scheidsrechter bij rapporteur Y

een 9.1 haalt, dan heeft hij een slechtere score dan de meeste scheidsrechters bij deze

rapporteur Y hebben gehaald. Ofwel: de invloed van de rapporteurs die de afzonderlijke

scheidsrechters in een seizoen hebben gekregen op de eindrangschikking is groot. Dat heeft

niets te maken met de deskundigheid van de rapporteur, maar uitsluitend met het feit of hij

streng dan wel tolerant is. Elke rapporteur heeft zijn eigen norm als het gaat om het

aankruisen van het vakje. Dat zou niet moeten en niet mogen maar is kennelijk niet te sturen,

hoe duidelijk de instructies ook zijn. En dat is niet goed voor onze scheidsrechters.

Welnu, aan die ongewenste situatie wil de KNVB een einde maken. De KNVB wil de cijfers van

de ‘strenge’ rapporteurs meer in evenwicht brengen met die van de ‘milde’ rapporteurs,

zonder daarbij afbreuk te doen aan het niveau van de rapportage en de integriteit van de

rapporteur.

Daarom is besloten deze verschillen vanaf het seizoen 2008/2009 op de volgende wijze weg te

nemen. Na de algemene rekenkundige uitleg geven we enkele praktijkvoorbeelden, zodat het

allemaal duidelijker wordt. Het basisprincipe wordt als volgt:

Het rapportcijfer van iedere rapporteur wordt omgezet in punten tussen 0 en 100 op basis van

alle rapporten die een rapporteur in één seizoen heeft uitgebracht. Heeft een scheidsrechter

bij een bepaalde rapporteur het hoogste cijfer gehaald van alle scheidsrechters die deze

rapporteur heeft beoordeeld, dan levert hem of haar dat 100 punten op. Als het echter het

laagste cijfer is van alle scheidsrechters die door deze rapporteur zijn beoordeeld, dan levert

dit 0 punten op. De tussenliggende rapportcijfers van deze rapporteurs worden omgezet in

een puntenaantal tussen 0 en 100.

Een rapporteur heeft 40 rapporten uitgebracht. Het laagste cijfer was 7.8 en het hoogste was

9.8. Een scheidsrechter die 7.8 heeft gehaald bij deze rapporteur krijgt hiervoor 0 punten en

een scheidsrechter die 9.8 heeft gehaald krijgt 100 punten. Een scheidsrechter die 8.8 heeft

gehaald krijgt 50 punten. Het eindcijfer van de scheidsrechter op basis waarvan de

eindranglijst wordt bepaald gebeurt op basis van het gemiddelde aantal punten dat een

scheidsrechter heeft gehaald. Mocht hij op 100 punten eindigen, dan haalde deze

scheidsrechter bij ieder van de rapporteurs die hem hebben beoordeeld het hoogste cijfer! Het

is zeker niet zo dat een scheidsrechter die onderaan is geëindigd met dit puntenaantal

bovenaan zal eindigen, maar het heeft zeker duidelijke gevolgen voor de eindranglijst.

De kern van deze methode is dat het niet meer gaat om een gemiddelde van alle

rapportcijfers maar om een gewogen gemiddelde van alle rapportcijfers. De objectiviteit is

hiermee nog beter gewaarborgd doordat de invloed van subjectieve elementen in de

rapportage (het aankruisen van het vakje op basis van de norm van de rapporteur) sterk is

teruggebracht.

• Neem alle rapportcijfers van één rapporteur.

• Geef de scheidsrechter die het hoogste rapportcijfer bij deze rapporteur gehaald heeft

  100 punten en de scheidsrechter die het laagste rapportcijfer gehaald heeft 0 punten.

• Zet dan de rapportcijfers van de overige scheidsrechters die door deze rapporteur zijn

  beoordeeld om tot een cijfer tussen de 0 en 100 gerelateerd aan de twee uiterste

  rapportcijfers.

• Het eindcijfer van een scheidsrechter is het gemiddelde aantal punten die bij de

   rapporteurs zijn gehaald.

• 100 punten als eindresultaat van een seizoen betekent dan dat die scheidsrechter door

   alle rapporteurs die hem hebben beoordeeld het hoogste rapportcijfer heeft gekregen. 0

   punten aan het eind van het seizoen betekent dat hij steeds het laagste rapportcijfer heeft

   gekregen.

Stel dat het laagste rapportcijfer bij een bepaalde rapporteur een 8 is en het hoogste

rapportcijfer een 10. Als een scheidsrechter dan een 9.2 heeft gehaald, dan krijgt hij hiervoor

60 punten en als hij een 8.8 heeft gehaald dan krijgt hij 40 punten. De eindscore wordt dus

bepaald door het gemiddelde van deze rangordescores. De gevolgen van deze aanpak maken

we duidelijk bij 20 scheidsrechters.

                                                Rapporten Rangorde

Scheidsrechter                             Aantal Gem. Punten     Oorspronkelijk Nieuwe berekening Versch.

H                                                 10     9.29     82                 2                     1                 1

F                                                   9     9.26     82                 3                     2                 1

M                                                   9     9.18     81                 5                     4                 1

B                                                   8     9.16     78                 6                     6                 0

S                                                 10     8.89     71                  9                     10                 -1

K                                                  7     8.83     65                 13                     14                 -1

G                                                  9     8.66     56                 16                     16                  0

L                                                  9     8.49      55                 17                     17                  0

J                                                  9     8.39      50                 19                     18                  1

N                                                  8     8.35      43                 20                     20                  0

Scheidsrechter D* die met 9.38 ruim als eerste was geëindigd in de oorspronkelijke rangorde

blijkt bij de nieuwe berekening met een score van 81 punten als 5e geëindigd te zijn. Hij is

blijkbaar in het seizoen door minder strenge rapporteurs beoordeeld. Scheidsrechter Q** die

met 9.03 met als 7e was geëindigd zou met dit systeem met de score 82 punten als derde zijn

geëindigd. Hij had blijkbaar in het seizoen de strengere rapporteurs.

Aan de onderkant zien we dat scheidsrechter E*** die met 8.93 als 8e was geëindigd met het

nieuwe systeem met een score van 49 punten als 19e zou zijn geëindigd!

Zoals je ziet wordt bij het eindcijfer uitgegaan van twee decimalen achter de komma. In geval

een scheidsrechter onverhoopt tweemaal door dezelfde rapporteur wordt beoordeeld, vervalt

het laatste rapport. Bovendien vervalt het slechtste rapport van het seizoen, waardoor een

wat mindere wedstrijd scheidsrechters niet blijft ‘achtervolgen’.

Aan het rapporteren op zich verandert dus niets. Het rapportagesysteem is in de kern objectief

maar het blijkt een illusie om hiermee alle rapporteurs eenduidig te laten rapporteren. En dat

komt doordat elke rapporteur zijn eigen norm hanteert bij het aankruisen van de vakjes. Dat

kunnen we proberen te veranderen maar dat lost minder op dan met dit nieuwe systeem. Met

dit systeem maakt het niet meer uit of scheidsrechters door een strenge, danwel een milde

rapporteur worden beoordeeld. Dit nieuwe systeem biedt niet alleen maximale waarborgen

voor de objectiviteit, het doet ook recht aan de deskundigheid en integriteit van de

rapporteurs. Hieraan wordt niet getwijfeld of getornd. Het gaat erom dat scheidsrechters

acteren op het niveau dat hun toekomt en dat dit objectief en eenduidig gebeurt. De KNVB

vindt dat het nieuwe systeem hieraan optimaal recht doet